Wypróbuj te rzeczy, gdy nastolatek je wybiórczo.

maja 08, 2025

Wypróbuj te rzeczy, gdy nastolatek je wybiórczo.

Wychowywanie nastolatka z wybiórczością pokarmową to wyzwanie – szczególnie gdy jest w spektrum autyzmu. Zamiast skupiać się tylko na jedzeniu i presji „żeby spróbował”, warto iść drogą ciepła, relacji i… wspólnego gotowania. 💛

obserwuj mnie na istagramie

🧺 1. Zacznij od wspólnych zakupów

Wybierzcie się razem na targ lub do warzywniaka. To miejsce, gdzie:

👀 Zmysły się budzą – nastolatek widzi kolory warzyw, czuje ich zapach, dotyka ich faktury.
✋ Pierwszy kontakt sensoryczny – pozwól mu samodzielnie włożyć warzywa do koszyka. To niepozorna, ale ważna forma oswajania z nowymi produktami.
📋 Wspólne planowanie – przygotujcie listę zakupów razem. Daj mu wybór: co chce kupić, co chciałby ugotować?

🧠 Dzieci w spektrum autyzmu często potrzebują delikatnego, bezpiecznego oswajania się z bodźcami sensorycznymi – to świetna okazja, by to robić naturalnie i bez presji.

🍳 2. Gotowanie to coś więcej niż tylko przygotowanie posiłku

Zapraszając nastolatka do kuchni, pamiętaj:

👫 Budujecie relację – gotowanie to świetna okazja do spędzenia czasu razem.
🎓 Uczy się przez działanie – poznaje składniki, zapachy, procesy, a także ćwiczy nowe umiejętności.
😌 Zero presji na jedzenie – powiedz jasno: „Nie musisz tego jeść. Chcę tylko, żebyśmy zrobili to razem.”

👃 Im więcej kontroli, tym mniej lęku

Nastolatek, który samodzielnie dodawał składniki, mieszał, przyprawiał, ma większą szansę, że zdecyduje się spróbować tej potrawy – bo:

wie dokładnie, co się w niej znajduje (nie ma elementu zaskoczenia),
miał wpływ na jej smak i wygląd,
czuje się współautorem, a nie biernym odbiorcą.

To wzmaga poczucie bezpieczeństwa i kontroli – a to kluczowe w przypadku wybiórczości pokarmowej i spektrum autyzmu.

🤲 A co jeśli gotuje „niezdarnie”?

Nastolatki w spektrum autyzmu często mają trudności z motoryką małą. Obieranie, krojenie, odmierzanie – to wszystko może sprawiać im trudność i wyglądać na nieporadne.

🧡 Nie poprawiaj. Nie krytykuj. Nie komentuj, że „bałagani” albo „źle trzyma nóż”.

Zamiast tego:

🥕 Dostosuj narzędzia – zamiast noża daj mu obieraczkę – często jest łatwiejsza w użyciu, bezpieczniejsza i wymaga mniej precyzji ruchów.
🙌 Chwal każdy wkład – nawet jeśli pokroił marchewkę krzywo, powiedz: „Super, że to zrobiłeś. Dzięki, że pomagasz.”
😍 Pochwały działają cuda – osoby w spektrum autyzmu często bardzo dobrze reagują na pochwały. Podkreśl: „Ale pyszną zrobiłeś potrawę!”
🍽️ Niech rodzina wspólnie zje to, co przygotował – z uznaniem i komentarzami pełnymi entuzjazmu – „To naprawdę smakuje świetnie!”
❗ Bez presji, że on też musi zjeść – sam udział w gotowaniu to już ogromny krok!

🧡 3. Wprowadź kulinarny rytuał – coś tylko Waszego

Niech wspólne gotowanie stanie się stałym elementem tygodnia, np.:
🍲 Sobotnie obiady przygotowywane razem,
🍳 Niedzielne wspólne śniadania,
🧁 Raz w tygodniu wspólne pieczenie czegoś prostego.

Dlaczego rytuały są ważne?

🔁 Dają poczucie bezpieczeństwa i przewidywalności – szczególnie istotne dla dzieci w spektrum.
💬 To czas tylko dla Was – spokojny, radosny, bez ekranów i pośpiechu.
😇 Bez oceniania i poprawek – daj przestrzeń, by działał po swojemu. Najważniejsze jest to, że to robi – nie jak to robi.

🍽️ 4. Wspólny posiłek – bez nacisku, bez tematów trudnych

Nie każdy posiłek musi być o jedzeniu. Przy stole:
🪑 Zadbaj, by był obecny – nawet jeśli je swoje „bezpieczne danie”.
☕ Tematy? Tylko przyjemne! – unikaj rozmów o jedzeniu, wagach, ilościach. Rozmawiajcie o tym, co sprawia mu radość.
❤️ Rodzinna atmosfera – ciepło, akceptacja, humor. Niech to będzie miły moment dnia.

⚠️ 5. Gdy pojawia się coś więcej niż wybiórczość

Uważnie obserwuj swojego nastolatka – szczególnie jeśli:

😞 ma wyraźnie obniżony nastrój,
🚪 izoluje się, nie chce wychodzić z pokoju,
⚖️ ma bardzo niską masę ciała,
💤 brak mu energii, trudno go zmotywować do czegokolwiek.

👉 To mogą być objawy depresji, która u nastolatków w spektrum często ma nietypowy przebieg.

🩺 Nie zwlekaj – umów wizytę u psychiatry dziecięcego. To specjalista oceni, czy potrzebne jest wsparcie lekami i terapią. Depresja nie minie „sama”.

✅ Podsumowanie: Małe gesty, wielka zmiana

Każde wspólne zakupy, każda wspólna marchewka, każda sobota w kuchni – to cegiełki budujące:

🔄 otwartość na nowe doświadczenia,
🤝 silniejszą więź z rodzicem,
🌱 pozytywne skojarzenia z jedzeniem i rodziną,
💪 poczucie sprawczości, kompetencji i bycia ważnym.

I pamiętaj – to, że nie zje, nie znaczy, że to było bez sensu. Było bardzo ważne. Dla niego. I dla Was.

⚠️ Ale co, jeśli nastolatek nie chce nic robić z Tobą?

Czasem wybiórczość pokarmowa to tylko wierzchołek góry lodowej. Jeśli relacja z nastolatkiem jest trudna, odmawia kontaktu, unika Cię – może to oznaczać, że coś złego dzieje się w relacji rodzinnej.

🧑‍⚕️ Wtedy warto rozważyć psychoterapię rodzinną, by odbudować więź, zrozumieć się nawzajem i stworzyć warunki do bliskości i bezpieczeństwa. Zanim ruszycie do kuchni – zacznijcie od rozmowy z terapeutą.

👉 Jeśli chcesz więcej praktycznych wskazówek, ćwiczeń i pomysłów jak małymi krokami pokonać wybiorczość pokarmową u nastolatka — obserwuj mój profil, regularnie pokazuję jak pracować z wybiórczością pokarmową w domu, bez presji i walki przy stole.

Przydatny dla Ciebie może też być artykuł.

Szukaj na tym blogu

Wybiórczość pokarmowa